boomstructuur: startpagina >
AZ-index > artikelindex R > artikel


Roosdaal

Gemeente sinds 1/1/1964

1. Roosdaal ontstond op 1 januari 1965 uit een fusie van de gemeenten Pamel, Strijtem en O.-L.-Vr.-Lombeek. De precaire financiële situatie van Strijtem en O.-L.-Vr.-Lombeek enerzijds, bijkomende subsidies anderzijds, alsook het feit dat de gemeenten bij deze eerste fusieoperatie nog zelf hun 'partners' konden kiezen, waren redenen opdat de drie gemeenten toehapten (1). Op 1 januari 1977 kwam daar nog het overgrote deel (400 ha van de 526 ha) van Borchtlombeek bij (de Populierstraat en de Kleistraat vormden de grens zodat het Hof te Kattem evenals de woonwijk naar Liedekerke gingen). Ook werden enkele kleine grenswijzigingen doorgevoerd, met Lennik langs de Ninoofsesteenweg en de Pelmolenstraat, met Gooik langs de Geraardsbergse baan. Tenslotte werd bij K.B. van 11 december 1982 het Hof te Kattem met de omliggende landbouwgrond terug naar Roosdaal overgeheveld (motivatie: de bewoners van het Hof te Kattem zijn volledig op het gehucht Kattem aangewezen).
Eén van de voorwaarden voor de eerste fusie was, dat de nieuwe gemeente een nieuwe naam zou krijgen, opdat geen enkele deelgemeente de indruk zou hebben te worden geannexeerd (2). Eerst was het Rosendaal, naar een aldus genoemde kouter behorend tot of grenzend aan de drie deelgemeenten (3). Geen slecht idee, maar daar had de hogere overheid bezwaar tegen omwille van Rozendaal in Nederland en ook in Frans-Vlaanderen, en er bijgevolg gevreesd werd voor verwarring. Tenslotte werd de naam verbasterd tot Roosdaal (4) (5). Toponymisch gaat 'roos' in de plaatsnaam Rosendaal terug naar het Germaanse 'rausa' of het Frankische 'rausch' dat 'riet' betekende. Rosendaal was dus ooit een dal waar riet groeide, was zeker geen rozenveld. Toch werden er in het nieuwe wapenschild vier rozen opgenomen die verwijzen naar de deelgemeenten (6).

 


 
2. Inwoners
Roosdaal begon in 1965 met 7427 inwoners op een oppervlakte van 1720 ha . Jaar na jaar groeide het inwonersaantal tot b.v. 7709 op 31/12/1970, waarvan:
 

0 – 9 jaar
10 – 19 jaar
20 – 29 jaar
30 – 39 jaar
40 – 49 jaar
50 – 59 jaar
60 – 69 jaar
70 – 79 jaar
80 – 89 jaar
90 – .... jaar

1321
1345
1039
994
958
752
694
431
162
13

 

Datzelfde jaar werden 121 kinderen geboren en overleden er 113 inwoners (toen uitzonderlijk hoog), 303 mensen kwamen in Roosdaal wonen en 263 weken uit. De bevolkingsdichtheid bedroeg toen 450 inw/km²; 45,3 % was ongehuwd; 48,3 % gehuwd; 6 % weduwe of weduwnaar; 0,4 % gescheiden en 99,6% was Belg.
Het inwonersaantal schommelde, maar de trend was toch stijgend, tot 7802 (3883 m . en 3919 v.) in 1972, 7853 (3940 m . en 3913 v.) in 1976. Doordat in 1977 een deel van Borchtlombeek werd toegevoegd telde Roosdaal ineens 9682 inwoners, in 1984 al aangegroeid tot 9897 (4959 m . en 4938 v.). Intussen lag ook de oppervlakte eindelijk vast: 2172 ha. Eind 1988 werd de kaap van 10000 inwoners definitief overschreden. Gestaag groeide het aantal Roosdalenaren tot 10318 (5079 m. en 5239 v.) in 1994, tot 10790 (5313 m . en 5477 v.) in 2006. Maar zoals ook al voordien was dat jaar het aantal geboorten (95) kleiner dan het aantal overlijdens (102), zodat de bevolking alleen nog maar toenam door inwijking! Zo ook eind 2015: het inwonersaantal steeg tot 11503, maar in 2015 waren er tegenover 119 overlijdens 'maar' 104 geboorten. Intussen woonden er wel 177 meer mannen dan vrouwen. Bovendien hadden 404 inwoners niet de Belgische nationaliteit.:

Zoals de voorbije jaren organiseerde het gemeentebestuur ook in 2016 voor de inwijkelingen een rit doorheen Roosdaal waarop de nieuwkomers meer over de gemeente te weten kwamen, afgesloten met een hapje en een drankje in het Koetshuis. Zij kregen ook een infomap mee.

 
 
3.1. Bestuur
 
 

In de voorbije 50 jaar behaalde de CVP/CD&V telkenmale de meerderheid. Bijgevolg was de burgemeester, waren de schepenen, was de voorzitter van de COO/het OCMW telkens een CVP/CD&V-er. Driemaal echter verkreeg ook een andere partij toch een schepenzetel: in 1965 de Gemeentebelangen en in 1981 en 1983 de PVV. In 1965 (dus na de verkiezingen van 11 oktober 1964) waren ze in de gemeenteraad met 13 (burgemeester, 3 schepenen en 9 raadsleden), in 1971 met 15 (burgemeester, 4 schepenen en 10 raadsleden). Met de komst van (een gedeelte van) Borchtlombeek in 1977 vergrootte het aantal tot 21 (burgemeester, 4 schepenen en 16 raadsleden). Nadien bleef het bij 21, maar het aantal schepenen groeide naar vijf, zelfs naar zes. Soms was de meerderheid in zetels comfortabel (b.v. in 2000: 13 tegen 8), andere keren was ze krap (b.v. in 1977: 11 tegen 10). In de oppositie zetelden, de ene partij al langer dan de andere, BSP/SP/SPA, PVV/VLD/Open Vld, VU/NVA, Vlaams Blok/Belang en vanaf 2019 ook Groen. Meermaals kwamen sommige van deze partijen gezamenlijk op, samen met ‘onafhankelijken'. Zo dongen ook plaatselijke lijsten mee: Gemeentebelangen in 1964 (diverse strekkingen tegen ‘ Kavelout' ), in 1970 (PVV, BSP en onafhankelijken), in 1976 (PVV, BSP en onafhankelijken); Christelijke Centrum Lijst in 1982 (met rond de lijsttrekker 7 kandidaten); Eenheidslijst in 1988 (VU, SP en PVV); Ons Roosdaal in 2006 (NVA, SPA en onafhankelijken); Uw Gemeente in 2012 (met 1 kandidaat), Anders in 2018. Allen in de hoop de CVP/CD&V meerderheid te breken of op de wip te zitten, om zo het bestuur (meer) te determineren.

 

3.2. Gemeenteraad
3.2.1. Burgemeesters
1/1/1965 - 5/5/1981: Van Cauwelaert de Wyels Karel
2/8/1981 - 20/4/1991: Van Saene Rik

3.2.2. Schepenen
2/1/1965 - 31/12/1976: Couck Frans C. A.
1/1/1971 - 17/12/1975: De Backer Pïeter Lodewijk
1983 - 1995: Ots Henri E.
1/1/1989-31/12/1994: Cornelis Frans J.

3.2.3. Raadsleden:
1/1/1971 - 7/9/1975: Asselman Petrus Frans
7/9/1975 - 31/12/1976: Van Hereweghen Kamiel
1/4/1983 - 31/12/1988: De Bolle Hubert

3.4. Voorzitters OCMW
1977 - 1985: Van den Nest Cyriel
1989 - 1994: Van den Nest Cyriel
1995 - 2000: Ots Henri E.

 
3.9. Gemeentelijke raden
Al in 1969 was er sprake van de oprichting van een culturele raad en in 1972 keurde de gemeenteraad de statuten van een sportraad goed. Maar hun werking sluimerde of stierf een zachte dood. In de jaren (19)90 gebeurde evenwel de (her)opstanding: o.a. de milieuadviesraad (1992), de cultuurraad (1993), de jeugdraad (1993), de sportraad (1997), ...; later werden ook de seniorenraad, de welzijnsraad, de middenstandsraad ... opgericht. De voorbije jaren gaven deze raden uiteraard advies aan het gemeentebestuur, werkten mee aan activiteiten of namen zelf het initiatief, stelden infobrochures op. In sommige raden werden de leden-verenigingen ook beloond met subsidies, vaak een primaire verzuchting!

4.1. Gemeentehuis (Brusselstraat 15)
 

foto 2015
 

In 1964 stelden O.-L.-V.-Lombeek en Strijtem als voorwaarde voor fusie met Pamel o.a. dat ‘Het centrum van de nieuwe eenheid moet gelegen zijn aan de “Belle Alliance”. In 1975 echter ging de gemeenteraad akkoord voor de bouw van een nieuw gemeentehuis achter het oude, in Pamel-centrum. Maar Stedebouw keurde het ontwerp af en nieuwe plannen lieten op zich wachten. Het oude gemeentehuis werd in 1977-1978 dan maar gerenoveerd en in de oude gemeenteschool werd een nieuwe raadszaal ingericht. Uiteindelijk werd in 1989 een architectuurwedstrijd uitgeschreven; laureaat werd het architectenduo L. Van Cauwelaert en W. Geeroms. Nadat in augustus 1991 de administratie en politie waren verhuisd naar de Pamelse Klei, in een voormalige expositieruimte van Meubelen Stockmans, werd het oude gemeentehuis afgebroken en kon begonnen worden aan de bouw van het nieuwe, waarin ook plaats was voor de P.O.B.: kostprijs ruim 63 miljoen fr. Het nieuwe gemeentehuis werd ingehuldigd op 5 november 1993.

 
 
4.4. Sterckxhuis
Nog voor de fusie van 1 januari 1977 had de gemeente Borchtlombeek het imposante huis naast de kerk gekocht: het Sterckxhuis. Nadien zat Roosdaal er wel mee opgezadeld. Na verloedering en heel wat politieke strubbelingen werd het in 1990 afgebroken.

 
5.1. 't Vlot
Op 11 april 1970 besloot de gemeenteraad, te Pamel achter de gemeenteschool, ‘een zwembad van klein formaat' te bouwen. Velen, vooral Pamelaars, leerden er zwemmen. Maar rond 1985 rezen er problemen met o.a. de elektrische installaties en in 1986 werd de kuip met zware balken en een plankenvloer dicht gelegd, de kleedkamers ruimden plaats voor een kleine keuken. Het gebouw werd 't Vlot genoemd en deed voortaan dienst als refter van de gemeenteschool en als ontmoetingsruimte voor de verenigingen. (Fuiven en bals waren veboden!) Maar eind mei 2008 besliste het schepencollege de zaal niet meer te verhuren ‘gelet op de staat waarin ze zich bevindt' en in februari 2011 werd 't Vlot uiteindelijk afgebroken.
 

foto 1988
 

5.2. Bibliotheek
Op 14 november 1986 keurde de gemeenteraad de nieuwe (7) oprichting van een Plaatselijke Openbare Bibliotheek goed, beheerd door een Raad van Bestuur, bijgestaan door een vaste Commissie van Advies. Voorzitter van de Raad van Bestuur werd Hubert De Bolle. Achteraan de gemeenteschool werden lokalen heringericht, boeken werden aangekocht, gecatalogiseerd, gekaft, in de rekken gezet en ... ook al uitgeleend, zodat bij de officiële opening op 17 juni 1988 er al 5054 boeken leesklaar stonden voor reeds 455 lezers.

5.3. Gemeenschapscentrum Het Koetshuis
In oktober 2001 ging de gemeenteraad akkoord te onderhandelen met de familie Van der Kelen over de verkoop van het vroegere koetshuis en omliggende gronden van het kasteel van Strijtem. De restauratie van het gebouw mocht maximaal 1 miljoen euro kosten.
Uiteindelijk, want de gemeeente was niet de enige kandidaat-koper, werd in 2003 de koopakte ondertekend. Het koetshuis moest een thuishaven worden voor de muziekacademie. Bovendien was er in Roosdaal al jaren vraag naar een goed uitgeruste schouwburg. Aldra bleek dat die schouwburg niet in het koetshuis, maar ernaast en omwille van het landschap (8), grotendeels ondergronds moest worden gebouwd, wat uiteraard de kostprijs de hoogte injoeg. In maart 2005 bracht minister-president Leterme met de graafmachine de werken op gang. Het koetshuis zelf werd grondig gerenoveerd en verbonden met de schouwburg. Uiteindelijk liep de kostprijs op tot 2,23 miljoen euro.
Spanningen met het architectenbureau, met aannemers, problemen met het grondwater, ... en zelfs sabotage (dixit een der schepenen) werden overwonnen, want op 13 juni 2008 zette Het Koetshuis officieel de deuren open, gevolgd door een opendeurweekend waarop veel volk afkwam.

 
 

Vooral voor de muziekacademie (toegang Strijtemplein) is het centrum een weldaad en ook jeugdhuis Splinter heeft in het koetshuis zijn lokaal. Voor het culturele en verenigingsleven van Roosdaal is de schouwburg (toegang Kristus Koninglaan) met 280 zitplaatsen, tegelijkertijd uitdagend en kansrijk. Verder is er in het koetshuis een polyvalente zaal voor 50 personen en ook een 'danszaal', zijn er tentoonstellingsruimten in de gewelfde kelders (waar sinds augustus 2013 ook Erfgoed Rausa is gehuisvest) en op de zolder (met unieke schouwconstructie) en zijn er diverse kleinere vergaderlokalen. Ook is er een cafetaria, en buiten een evenementenweide.
Juridisch is het 'Gemeenschapscentrum Het Koetshuis' een door het gemeentebestuur opgericht Autonoom Gemeentebedrijf dat een eigen rechtspersoonlijkheid heeft en aldus grotendeels autonoom kan werken, maar wie de samenstelling van de raad van bestuur en het directiecomité bekijkt weet dat dit AGB in feite een verlengsel is van de gemeenteraad en vooral van het schepencollege.

 
5.8. Containerpark/recyclagepark
Het begon in 1989 met het plaatsen, verspreid over de gemeente, van 5 glasbollen. Sommige schepenen/gemeenteraadsleden hadden hun twijfels: wat zullen ze er allemaal ingooien? Maar de Roosdalenaars hielden het hoofdzakelijk bij flessen. Intussen groeide het milieubewustzijn, dat er samen met de decretale druk toe leidde dat in 1992 langs-achter de gemeenteschool een containerpark werd geopend, in gemeentelijk beheer. Eerst kosteloos, maar vanaf april 2004 moest er voor het storten van bepaald afval betaald worden. Maar als gevolg van de beperkte controlemogelijkheden (o.a. geen weging van het afval) kon het principe ‘de vervuiler betaalt’ er onvoldoende toegepast worden, werd het er ook omzeild. Daarenboven was er de verkeersoverlast in het centrum van Pamel. Redenen om het park te sluiten, op 1 februari 2019.
Het duurde wel nog vier maanden vooraleer, op 1 juni 2019 (9) langs de Opperheilbeekweg (nr 2A) een recyclagepark werd geopend, uitgebaat door Intradura, de afvalintercommunale die ook de ophalingen in Roosdaal verzorgt. Het park omvat een gratis en een betalend gedeelte waar de toegang, de weging en de betaling voortaan automatisch worden geregeld.
 

5.9. Begraafplaatsen
Op de Rustheuvel kwam er in 1977 een nieuwe begraafplaats voor Borchtlombeek.
Aan de Lostraat werd in 1982 een nieuwe begraafplaats aangelegd, voor Pamel en Strijtem. (10)

 

wordt aangevuld

----------------------------------------------------------------------
(1) Toch liep het niet altijd even vlot: Op 20 juli 1963 werd het voorstel tot fusie door de gemeenteraad van Pamel zelfs afgewezen. De raad stelde dat eerst de financiële toestand van Strijtem en O.-L.-Vr.-Lombeek moest worden onderzocht en verwachtte van de centrale overheid, indien nodig, financiële hulp.
Ook na de verkiezingen spande het even, omdat Strijtem niet in het nieuwe schepencollege en O.-L.-Vr.-Lombeek zelfs niet in de nieuwe gemeenteraad was vertegenwoordigd.
(2) Joos Florquin: 'Ten huize van ...', Davidsfonds, Leuven, 1981; 359 p.+foto's. Aldaar p. 277: volgens Emiel Van Cauwelaert.
(3) Die kouter ligt tussen de Koning Albertstraat en de Daalbeekstraat.
(4) Kon. Besluit van 10/4/1964.
(5) Gerard Van Herreweghen vond Roosdaal een miskleun. Hij opteerde voor Pamel, de grootste deelgemeente, gaf argumenten, probeerde plaatselijke politici te beïnvloeden, schreef brieven naar hogere instanties, ... hoopte zelfs dat men de beslissing zou herzien. En de oppositie volgde ...
Hendrik Borginon in brief: 'Roosdaal blijft voor mij een kunstmatige, door geen ernstige reden opgelegde of gewettigde benaming, ...'.
Bert Decorte daarentegen noemde het een bucolieke (of idyllisch-landelijke) naam. In 'Kortom Bert Decorte', uitg. Orion, 1971, 188 p. Aldaar p. 165.
(6) Beslissing gemeenteraad op 9-11-1977: 'drie horizontale kleurstroken van gelijke breedte: groen - wit - groen, midden in de witte kleurstrook vier rode rozen op gelijke hoogte en op gelijke afstand van elkaar'.
(7) Voordien, bij gemeenteraadsbeslissing van 13 december 1971, was er al op Ledeberg in de oude gebouwen van het pensionaat een biliotheek opgericht, maar het was door de gebrekkige accommodatie en de beperkte middelen een initiatief van korte duur.
Op 13 november 1981 richtte de gemeenteraad een P.O.B. op, maar dan meer pro forma, om in orde te zijn met het decreet.
(8) Terecht, maar langs het Strijtemplein en de Generaal de Fariaustraat mocht het zicht (op het koetshuis) wel belemmerd worden door nieuwbouw tot dichtbij het koetshuis!?
(9) Gedurende die vier maanden konden de Roosdalenaren in Ternat hun afval kwijt.
(10) De eerste voor wie een graf gestoken werd was J.B. Van Cutsem.